Bir padişahın huzuruna çıktığınızı düşünün. İlk sözünüz ne olurdu? Elbette O'nu övmek, büyüklüğünü kabul etmek ve saygınızı sunmak olurdu. İşte namaz, Âlemlerin Rabbi ile yapılan en özel görüşmedir ve Sübhaneke Duası, bu görüşmenin "giriş protokolü"dür. "Allahuekber" diyerek ellerimizi bağladığımızda, dünyayı arkamıza atar ve Sübhaneke ile Rabbimize: "Sen eksiklerden uzaksın, Sen kusursuzsun, Sen en büyüksün" deriz. Hanefi mezhebinde namazın ilk tekbirinden hemen sonra okunan bu dua, kısa olmasına rağmen imanın özünü barındıran muazzam bir tesbihtir.
Kelimelerin Ruhu: Sübhaneke Ne Anlama Geliyor?
Bu duayı okurken ağzımızdan çıkan her kelime, kalbimizde bir imza niteliği taşımalıdır. Gelin, o kelimelerin derinliğine inelim:
- Sübhâneke (Sen Eksiksizsin): "Allah'ım! Seni yaratılmışlara ait tüm acizliklerden (uyumak, yorulmak, unutmak, doğmak, ölmek gibi) tenzih ederim. Sen mükemmelsin" demektir.
- Ve bi-hamdik (Seni Överim): Sadece kusursuzluğunu kabul etmek yetmez; verdiğin sayısız nimet ve güzellikler için Sana teşekkür ederim, Seni överim.
- Ve tebâreke'smük (İsmin Mübarektir): Senin adın o kadar bereketlidir ki, hangi işe Senin adınla (Besmele) başlarsam o iş hayırla sonuçlanır.
- Ve te'âlâ ceddük (Şanın Yücedir): Senin büyüklüğün, azametin ve saltanatın her şeyin, herkesin üstündedir.
- Ve lâ ilâhe ğayruk (Senden Başka İlah Yoktur): Kapısına gidilecek, yardım istenecek, boyun eğilecek tek merci Sensin.
Neden Namaza "Sübhaneke" ile Başlarız?
Fatiha Suresi Kur'an'ın özetidir, ancak namaza Fatiha'dan önce Sübhaneke ile başlanmasının çok ince bir hikmeti vardır (Sünnet-i Müekkede):
- Meleklerin Zikridir: Rivayete göre Arş'ı taşıyan meleklerin zikri budur. Biz namaza başlarken bu duayı okuyarak, gökyüzündeki melekler ordusunun korosuna katılmış oluruz.
- Edebe Uygun Giriş: Bir isteği (Fatiha'daki dua ve talepleri) arz etmeden önce, makam sahibini övmek edebin gereğidir. Sübhaneke ile önce Rabbimizi över, sonra Fatiha ile dua ederiz.
- Nefsi Susturmak: "Sübhâneke" diyerek nefsimize; "Ben acizim, kusurluyum; kusursuz olan sadece O'dur" gerçeğini hatırlatırız.
Sübhaneke Duası (Namazda Okunan Hali)
Arapça Metni:
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ، وَتَعَالَى جَدُّكَ، وَلاَ إِلَهَ غَيْرُكَ
Türkçe Okunuşu:
Sübhânekellâhümme ve bi-hamdik, ve tebârekesmük, ve te'âlâ ceddük, ve lâ ilâhe ğayruk.
Anlamı (Meali):
Allah'ım! Sen eksik sıfatlardan pak ve uzaksın. Seni daima böyle tenzih eder ve överim. Senin adın mübarektir. Varlığın her şeyden üstündür. Senden başka ilah yoktur.
Cenaze Namazındaki Fark (Önemli Detay)
Sübhaneke duası, Cenaze Namazı'nda okunurken araya bir cümle daha eklenir. Çünkü cenaze namazı ölüye dua olduğu kadar, Allah'ın şanını yüceltme makamıdır.
Cenaze Namazında Eklenen Kısım:
"Ve celle senâük" (Senin övgün yücedir / Seni övmek şanlı bir iştir).
Cenaze İçin Okunuşu:
Sübhânekellâhümme ve bi-hamdik, ve tebârekesmük, ve te'âlâ ceddük, ve celle senâük, ve lâ ilâhe ğayruk.
Sıkça Sorulan Sorular ve Püf Noktaları
Sübhaneke duası ile ilgili en çok merak edilen hususlar şunlardır:
Sübhaneke Okumak Farz mı, Sünnet mi?
Hanefi mezhebine göre namazların ilk rekâtında (iftitah tekbirinden sonra) Sübhaneke okumak Sünnet'tir. Okunması büyük sevaptır ve namazın adabındandır. Ancak unutulursa namaz bozulmaz, sehiv secdesi gerekmez.
İmam Sesli Okurken Cemaat Okur mu?
İmamın sesli okuduğu (akşam, yatsı, sabah) namazlarda veya sessiz namazlarda; cemaat sadece ilk rekatta "Sübhaneke"yi içinden okur. Fatiha ve zamm-ı sureyi ise dinler.
Neden Sadece 1. Rekatta Okunur?
Her namazın başlangıcı bir "giriş" kapısıdır. Kapıdan girerken izin istemek ve selamlamak gibi, 1. rekatta Sübhaneke ile giriş yapılır. Diğer rekatlar o huzurun devamı niteliğindedir. (Sadece Teravih namazında her selamdan sonra kalkıldığında ve İkindi/Yatsı namazının sünnetinin 3. rekatında tekrar okunur).
Sonuç: Kalbin Ayarı
Sübhaneke, hayatın karmaşasında bozulan "kalp ayarlarımızı" düzelten bir duadır. Bize haddimizi (acizliğimizi) ve Rabbimizin sonsuzluğunu hatırlatır. Namaza durduğunuzda bu duayı aceleyle geçiştirmeyin; her kelimesinde Allah'ın büyüklüğünü hissederek huzura adım atın.
Sevgi ve dua ile kalın. Allah'a emanet olun.
(Editör: Sevda Ç.)
