Yaptığımız her işin, söylediğimiz her sözün Allah katındaki değerini belirleyen gizli bir anahtar vardır: Niyet (النية). Niyet, amellerimizin ruhu, ibadetlerimizin temeli ve hayatımızın yönünü belirleyen manevi bir pusuladır. İslam'da niyet, sadece bir "karar" değil, kalbin tamamen Allah’a yönelmesidir. Doğru bir niyet, sıradan bir eylemi muazzam bir ibadete dönüştürebilirken; bozuk bir niyet, en büyük ibadeti bile değersiz kılabilir. Bu yazıda; amellerimizi bereketlendirecek olan halis niyetin hakikatini ve hayatımızın her anına nasıl yansıyacağını keşfedeceğiz.
Niyetin Tanımı: Kalbin Sessiz Yönelişi
İslami ıstılahta niyet; bir ameli Allah rızası için yapmaya kalben karar vermek ve o işin amacını belirlemektir. Niyetin asıl yeri dildir değil, kalptir. Bir işe başlarken kalbin "Neden yapıyorum?" sorusuna verdiği dürüst cevap, o amelin niyetidir.
Altın Kural
Hadis-i Şerif
"Muhakkak ki ameller ancak niyetlere göredir ve herkes için ancak niyet ettiği şey vardır..." (Buhârî, Bed’ü’l-vahy, 1)
Niyet Neden Bu Kadar Önemlidir?
Niyetin İslam'daki merkezi yerini şu dört başlıkta özetleyebiliriz:
- İbadeti Adetten Ayırır: Sadece zayıflamak için yemek yememek "diyet" iken, Allah rızası için yememek "oruç"tur. Bunu ayıran tek şey niyettir.
- Mubahları İbadete Çevirir: "Allah'a daha iyi kulluk edebilmek için güç kazanmak" niyetiyle yemek yemek veya uyumak, bu sıradan işleri sevaba dönüştürür.
- Riyayı (Gösterişi) Engeller: Kalbinde sadece Allah'ın hoşnutluğunu taşıyan bir mümin, insanların övgüsüne veya yergisine takılıp kalmaz.
- Allah Kalplere Bakar: Allah Teâlâ, amelin büyüklüğünden ziyade, o amelin arkasındaki samimiyete (ihlasa) bakar. Küçük bir iyilik, halis bir niyetle dağlar kadar sevap getirebilir.
Hayatın İçinden Niyet Örnekleri
Günlük rutinlerimizi niyet ile nasıl taçlandırabiliriz? İşte bazı örnekler:
- Çalışırken: "Ailemin helal rızkını kazanmak ve kimseye muhtaç olmamak niyetiyle çalışıyorum."
- İlim Öğrenirken: "Cahilliğimi gidermek, hakikati anlamak ve insanlara faydalı olmak niyetiyle okuyorum."
- Aile ile Vakit Geçirirken: "Eşim ve çocuklarımın haklarını gözetmek, onlara Allah'ın emaneti nazarıyla bakmak için onlarla ilgileniyorum."
- Zikir ve Esma Okurken: "Kalp huzuru bulmak ve sadece Rabbimi anmak niyetiyle 'Ya Allah' diyorum."
Niyet Nasıl Yapılır? Kalp ve Dil Dengesi
Niyetin geçerli olması için kalpteki kesin karar yeterlidir. Ancak namaz ve oruç gibi belirli ibadetlerde, zihni odaklamak ve vesveseyi önlemek amacıyla dil ile de (örneğin: "Niyet ettim Allah rızası için...") söylenmesi müstehap görülmüştür. Önemli olan, dilden dökülenin kalptekiyle aynı olmasıdır.
Sonuç: Amellerin Direksiyonu Niyettir
Sonuç olarak; niyet, amellerin direksiyonu gibidir. Kalbimizi Allah’a çevirdiğimizde, her adımımız bir ibadet, her nefesimiz bir zikir hükmüne geçer. Hayatımızı "Allah rızası" eksenine oturttuğumuzda, dünyanın yorgunluğu gider, yerini manevi bir lezzet alır. Rabbim bizleri, her işinde sadece O’nun rızasını gözeten muhlîs kullarından eylesin.
Sevgi ve dua ile kalın. Allah'a emanet olun.
(Editör: Sevda Ç.)
