İçinizde nedensiz bir iyilik yapma arzusu uyandığı o eşsiz anı bir hatırlayın. Sokaktaki bir hayvana su verirken, tanımadığınız birine tebessüm ederken veya bir dostunuzun derdini sessizce dinlerken göğsünüzde beliren o ferahlık hissi tesadüf değildir. El-Berr isminin içsel etkisi tam da burada, kalbimizin en derin köşesinde yankılanır. Birine karşılıksız yardım ettiğimizde hissettiğimiz o derin huzur, altruizm ve iyilik psikolojisi kavramlarının sadece biyolojik bir yansımasından ibaret olamaz. Bu, ruhumuzun asıl kaynağıyla kurduğu çok sessiz, çok şefkatli bir bağdır.
Bu yazıda bahsedilen manevi teknikler tıbbi bir teşhis/tedavi yerine geçmez. Bedensel ve kronik psikolojik sorunlar için tıp uzmanlarına başvururken, ruhumuzun şifası için duaya sarılırız.
Hepimiz hayatın koşuşturmacası içinde zaman zaman yoruluyor, kırılıyor ve içimize kapanıyoruz. Bazen dünya çok ağır bir yermiş gibi geliyor. İşte böyle anlarda, dışarıya uzattığımız küçücük bir yardım eli, aslında kendi içimizdeki yaralara dokunur. Karşılıksız verme eylemi, insanın kendi gölge yanlarını aydınlatan muazzam bir içsel güçtür. Gelin, bu merhamet dolu ismin hayatımızı nasıl dönüştürebileceğine birlikte bakalım.
El Berr Ne Demek İyiliğin Mutlak Kaynağıyla Tanışmak
El-Berr, iyilik ve ihsanı bol olan, kullarına karşı şefkatle muamele eden, vaadinde sadık olan demektir. O, hiçbir karşılık beklemeden verendir. Beklentisizdir. Sınırsızdır. Bizler Esmaül Hüsna tecellisi üzerine düşünürken aslında kendi kalbimizdeki o ilahi izleri, o tanıdık yankıları ararız. İyilik yapmak, yeryüzündeki en sessiz ama en tesirli eylemdir. Bir yankıdır iyilik. Ne verirseniz, o çoğalır.
Arapça kökeni itibarıyla kelimelerin ve seslerin insan ruhunda bıraktığı derin izleri inceleyen İlmü'l-Huruf (Harfler İlmi) geleneğine göre, "Berr" kelimesinin fonetik yapısı bile insana bir genişlik, bir kucaklama hissi sunar. Dudaklardan dökülen bu ses, kalpteki katılığın yumuşamasına, zihindeki vesveselerin yatışmasına manevi destek sunabilir. İnsan doğası gereği iyiliğe meyleder. Fitratımızda bu vardır.
Altruizm ve Ruhsal Tatmin Karşılıksız Vermenin İçsel Ahengi
Psikoloji biliminde altruizm, başkalarının iyiliğini kendi çıkarının önüne koymak, hiçbir menfaat gözetmeksizin yardım etmek olarak tanımlanır. Modern dünyanın bize sürekli "önce sen" demesine inat, içimizdeki o kadim ses "birlikte biz" der. Çünkü insan, tek başına var olabilen bir ada değildir. Diğer ruhlarla görünmez bağlarla örülmüş devasa bir ağın parçasıyız.
Bilim insanları, iyilik yapmanın insan beyninde yarattığı o muazzam ferahlığı incelerken buna farklı isimler vermişlerdir. İyilik yapan kişinin hissettiği o yoğun ruhsal tatmin ve manevi motivasyon hissi, bedensel bir rahatlamayı da beraberinde getirir. Ancak tasavvufi bir bakış açısıyla bu durum, sadece nörolojik bir süreçten ibaret değildir. Bu, ruhun kendi anavatanını hatırlamasıdır. Karşılıksız verdiğimizde, içimizdeki ilahi nefes (Nefha) harekete geçer. Egomuzun o dar ve boğucu duvarları yıkılır.
İyilik Yapmak Kendi Yaralarımızı Nasıl Sarar
Ünlü psikanalist Carl Gustav Jung, insanın kendi içindeki karanlık ve bastırılmış yönleri (gölge) onarmasının yolunun, ötekine duyulan şefkatten geçtiğini belirtir. Bir başkasının acısına merhem olmaya çalışırken, aslında bilinçdışımızdaki kendi yaralı çocuğumuza sarılırız. Kendi hüznümüzü, başkasının yüzündeki tebessümle hafifletiriz. Şükür kalbin zenginliği derler. İyilik yapmak da bu zenginliği dışarı taşırmaktır.
El Berr İsminin Tecellisi Karakter İnşası ve Ahlaklanma
İslam düşünce geleneğinde Esmaül Hüsna, sadece dille tekrar edilen kelimeler dizisi değildir. Onlar, insanın kendi karakterini inşa edeceği birer ahlak pusulasıdır. İmam Gazzâlî, "Tahalluk bi ahlakillah" yani Allah'ın ahlakıyla ahlaklanmak prensibini anlatırken, bu isimlerin fiiliyata dökülmesinin şart olduğunu vurgular.
İmam Gazzali ve İyiliğin Sırrı
El-Maksadü'l-Esnâ'dan İnciler
Kulun bu isimden alacağı nasip, yaratılmışlara iyilikte bulunmak ve onlara her türlü güzelliği ulaştırmaktır. Gerçek iyilik, karşılık beklemeden yapılan iyiliktir.
- Verirken kalbini de o hediyenin içine katmak.
- İnsanların kusurlarını şefkatle örtmek.
- Kendine yapılmasını istemediğini başkasına yapmamak.
Bu sözler ne kadar da derin değil mi? İyilik, bir görev listesine atılan bir çarpı işareti değildir. İyilik, bir varoluş biçimidir. Bazen sadece susmak, karşımızdakini yargılamadan dinlemek bile devasa bir iyiliktir.
Günlük Hayatta El Berr İsminin Sırrını Yaşamak
Peki, bu güzel ismin manevi ahenk ve huzurunu hayatımıza nasıl taşıyabiliriz? Sadece zikir çekerek mi? Hayır. Zikir, niyeti kalbe mühürler; eylem ise o mührü hayata geçirir. Gündelik hayatı tefekküre dönüştürme pratiği tam da burada başlar. Sabah uyandığınızda kendinize şu soruyu sorun: "Bugün kimin hayatında küçük bir tebessüm sebebi olabilirim?"
Eğer kalbinizde bir darlık, insanlara karşı bir tahammülsüzlük veya içinizde sebebini bilmediğiniz bir katılık hissediyorsanız, niyetinizi tazeleyerek içsel bir yolculuğa çıkabilirsiniz. Kendinizle baş başa kaldığınız sakin bir an bulun. Derin bir nefes alın. Tüm beklentilerinizi, kırgınlıklarınızı bir kenara bırakın. Kalbinize odaklanarak "Ya Berr" ismini sükunetle tekrar edin. Her tekrarda, göğsünüzdeki o düğümlerin yavaş yavaş çözüldüğünü, yerini engin bir şefkate bıraktığını hayal edin. Bu pratik, zor süreçlerde ruhsal toparlanmanıza yardımcı olabilir.
Sık Sorulan Sorular
-
El-Berr isminin anlamı kısaca nedir?
El-Berr, iyiliği, lütfu ve ihsanı sınırsız olan; kullarına karşı daima şefkatli ve merhametli davranan demektir.
-
Karşılıksız iyilik yapmak insana ne kazandırır?
Hiçbir beklenti olmadan yapılan iyilik, insanın iç dünyasında derin bir huzur ve manevi ahenk yaratır. Egonun sınırlarını aşmamızı ve evrensel bir bağ kurmamızı sağlar.
-
Bu ismi günlük hayatta nasıl tefekkür edebiliriz?
Sadece dille tekrar ederek değil, insanlara, hayvanlara ve doğaya karşı şefkatli eylemlerde bulunarak bu ismin sırrını yaşayabiliriz. Dinlemek, affetmek ve tebessüm etmek en güzel tefekkür yöntemlerindendir.
Sevgi ve dua ile kalın. İyiliğin o sessiz, kuşatıcı ve derin yankısı hayatınızdan, yuvanızdan ve kalbinizden hiçbir zaman eksik olmasın. Allah'a emanet olun.
Editör: Sevda Ç.
