Manevi derecelerin en sonuncusu ve kemal noktasının zirvesi olan Nefs-i Safiye (veya diğer adıyla Nefs-i Kâmile), nefsin her türlü benlik lekesinden arınarak tamamen saf, berrak ve duru bir hale gelmesidir. Bu makamdaki bir ruh, adeta kirden arınmış bir ayna gibidir; o aynada sadece Hakk'ın tecellileri görünür. Burada artık "ben" ve "sen" ikiliği kalkmış, kul her an Hakk ile beraber olma (huzur-u daim) şerefine ermiştir. Bu durak, peygamberlerin ve onların varisi olan büyük velilerin İnsan-ı Kâmil mertebesidir.
Kavram Rehberi: Safiye Mertebesi Terimleri
- Safiye: Kelime anlamıyla süzülmüş, tertemiz, saf ve katışıksız hale gelmiş olan.
- Beka-billah: Allah'ın varlığıyla sonsuzluk kazanmak; kendi iradesi yerine ilahi iradeyle hareket etmek.
- İnsan-ı Kâmil: Maddi ve manevi tüm eksikliklerini tamamlamış, yaratılış gayesine ulaşmış örnek insan.
- Sır: Kul ile Allah arasındaki, kelimelere dökülemeyen o özel manevi bağ.
- Tecelli-i Zat: Allah'ın zatının nurlarının kalbe doğrudan yansıması.
Bu makamdaki bir kâmil mürşit, toplumun manevi pusulasıdır. İmam Gazali, Safiye makamına eren bir kulu, içine güneşin doğduğu bir cam saraya benzetir; sarayın içi de dışı da nurdur ve karanlıktan eser kalmamıştır. Mevlana Celaleddin Rumi ise bu nihai noktayı "Gölgenin güneşte yok olması" olarak tarif eder. Mevlana'ya göre artık gölge (nefs) yoktur, sadece güneş (ilahi nur) vardır. Bu makamdaki kişi, her nefesinde Allah'ı zikreder ve her eyleminde O'nun rızasını gözetir. O artık marifetullah (Allah'ı hakkıyla tanıma) okyanusuna dalmıştır.
Manevi Gözlem: Saf ve Kâmil Ruhun Belirtileri
Nefs-i Safiye makamı, anlatılamayan ancak hissedilen bir haldir. Bu makama erenlerin hayatında şu kâmil sıfatlar bizzat müşahede edilir:
Kemalat ve Safiyet Muhasebesi
- Kalbimde Allah sevgisinden başka hiçbir dünyevi veya uhrevi beklenti (cennet arzusu dahil) kalmadı mı?
- İnsanlara hizmet etmeyi, Hakk'a hizmet etmek gibi görüp hiçbir karşılık beklemeden yaşayabiliyor muyum?
- Bütün mahlukata karşı öylesine derin bir şefkat duyuyorum ki, bir karıncanın incinmesi benim canımı acıtıyor mu?
- Konuştuğumda hikmet, sustuğumda tefekkür, baktığımda ise ibret nazarıyla mı bakıyorum?
- Kendi varlığımı tamamen unutup, her olayda sadece ilahi kudretin işleyişini mi görüyorum?
- İyilik yaptığımda onu unutuyor, kötülüğe ise sadece dua ve mağfiretle mi karşılık veriyorum?
Kemalât Yolunda Son Söz
Nefs-i Safiye makamı bir varış çizgisi değil, sonsuz bir derinleşme alanıdır. Muhyiddin İbnü’l-Arabi, bu makamdaki yolcunun "Hakk'ın gören gözü, işiten kulağı ve tutan eli" haline geldiğini belirtir. Bu kişiler, yeryüzünün manevi dengesini tutan kutuplardır. Abdülkadir Geylani hazretleri ise uyarır: "Bu makamın edebine ancak tam bir hiçlik ile sahip olunur." Kişi ne kadar "hiç" olursa, ilahi tecelli o kadar "hep" olur.
Safiyet ve Beka İçin Manevi Zikirler
Kemalatı Tamamlayan Esmalar
Bu makamın hallerini muhafaza etmek ve kâmil bir kul olarak yaşayabilmek için şu zikirler kalbin gıdasıdır:
- Lâ ilâhe illallah: Tevhidin en üst perdesinden, "O'ndan başka varlık yoktur" şuuruyla okunur.
- Ya Latif, Ya Habir: İlahi sırların kalbe akmaya devam etmesi için.
- Ya Allah: Tüm esmaları içine alan, Zat'a işaret eden en yüce isimle huzurda kalmak için.
Sonuç: Yolun Sonu, Sonsuzluğun Başlangıcı
Nefs mertebeleri yolculuğu, Nefs-i Emmare'nin karanlık dehlizlerinden başlayıp Nefs-i Safiye'nin aydınlık ufkunda tamamlanır. Bu yol, bir insanın kendine yapabileceği en büyük ve en anlamlı yolculuktur. Unutmayın ki her insan, içinde bu yedi mertebenin de tohumunu taşır. Önemli olan, o tohumu doğru zikir, doğru zihniyet ve samimi bir gayret ile sulayıp olgunlaştırmaktır.
Sevgi ve dua ile kalın. Allah'a emanet olun.
(Editör: Sevda Ç.)
