Nefsin manevi tekâmül yolculuğunda kat ettiği yedi merhalenin sonuncusu, ulaşılması en zor ama en şerefli olanı Nefs-i Kâmile veya diğer adıyla Nefs-i Sâfiye'dir. "Kâmile", olgunlaşmış ve mükemmelleşmiş; "Sâfiye" ise saf, arı ve tertemiz anlamına gelir. Bu makam, kulun kendi benliğinden (egosundan) tamamen sıyrılıp, iradesini bütünüyle Allah'ın iradesine teslim ettiği zirve noktasıdır. Bu yazıda; insanlık idealinin ulaştığı son durak olan Nefs-i Kâmile mertebesini ve bu yüce makamın hallerini keşfedeceğiz.
Nefs-i Kâmile / Sâfiye Nedir? (Kulluğun Zirvesi)
Nefs-i Kâmile; her türlü günahtan, kötü ahlaktan ve gafletten tamamen arınmış; ilim, hikmet ve marifetle bezenmiş en üstün nefis mertebesidir. Bu mertebedeki kişinin kalbi, ilahi hakikatlerin yansıdığı berrak bir ayna gibidir. Tasavvufta bu hal genellikle şu iki kavramla açıklanır:
- Fenâfillah: Kulun kendi benliğini ve iradesini Allah'ın iradesi karşısında yok bilmesi.
- Bekâbillah: Kulun kendi sıfatları yerine, Allah'ın razı olduğu sıfatlarla varlık sürdürmesi.
Önemli Not: Bu haller, kulun haşa Allah ile birleşmesi değil; ahlakının ilahi boyaya (Sibgatullah) boyanması demektir.
Kâmil İnsanın Belirgin Özellikleri
Peygamberlerin ve büyük velilerin (Evliyaullah) ulaştığı bu zirve makamın bazı yansımaları şunlardır:
- Mükemmel Ahlak: Sabır, şükür, tevazu ve merhamet onların doğal bir huyu haline gelmiştir. Onlar adeta "yürüyen bir Kur'an" gibidirler.
- Tam Rıza ve Teslimiyet: Başa gelen her olayda Allah'ın hikmetini görürler. Kahrı da lütfu da aynı hoşnutlukla karşılarlar.
- Daimi Huzur Hali: Bir an bile Allah'tan gafil olmazlar. Her an O'nun huzurunda olma bilinciyle yaşarlar.
- İlahi Sıfatların Aynası: Sözleri ve davranışları Allah'ın rahmetini, adaletini ve şefkatini hatırlatır. Onları görenin aklına Allah gelir.
En Yüce Örnek
(Kalem Suresi, 4. Ayet)
وَاِنَّكَ لَعَلٰى خُلُقٍ عَظ۪يمٍ
"Ve sen elbette yüce bir ahlâk üzeresin."
Peygamber Efendimiz (s.a.v), Nefs-i Kâmile'nin kainattaki en mükemmel ve eşsiz örneğidir.
Bu Makama Ulaşmak: İlahi Bir İkram
Nefs-i Kâmile makamına ulaşmak sadece kişisel bir çabayla mümkün değildir. Önceki altı mertebede gösterilen azami gayretin ardından bu makam, ancak Allah Teâlâ'nın özel bir lütfu ve seçimi ile nasip olur. Bizim gibi sıradan müminler için bu mertebe bir hedef, bir ufuk çizgisidir. Oraya tam ulaşamasak bile, o yöne doğru bir adım atmak en büyük kulluk vazifemizdir.
Ariflerin Dilinden İnsan-ı Kâmil
Tasavvufun büyük mimarları bu makamı şöyle özetlemişlerdir:
- Hz. Mevlânâ: "Hamdım, piştim, yandım" diyerek nefsin Emmâre'den başlayıp Kâmile'deki yokluk (fena) haline ulaşmasını tarif etmiştir.
- İbn Arabî: İnsan-ı Kâmil'i, kâinatın özü ve Allah'ın yeryüzündeki halifesi olarak tanımlar.
Sonuç: Bir Ömür Süren Olgunlaşma
Sonuç olarak; Nefs-i Kâmile, insanın ulaşabileceği en onurlu makamdır. Bu yolculuk, nefsi Emmâre'nin karanlığından kurtarıp Sâfiye'nin nuruna kavuşturma mücadelesidir. Rabbim bizleri, nefsini terbiye eden ve O'nun yüce ahlakıyla ahlaklanan seçkin kullarından eylesin.
Sevgi ve dua ile kalın. Allah'a emanet olun.
(Editör: Sevda Ç.)
